كەنیسەی ئاخ تەمار لە گەورەترین دورگەی دەریاچەی وان

سه‌ره‌تا مێژوو شوێنه‌وار كه‌له‌پوور كولتوور مه‌ڵتیمیدیا له‌باره‌ی ئێمه‌وه‌
x

كەنیسەی ئاخ تەمار لە گەورەترین دورگەی دەریاچەی وان

كەنیسەی ئاخ تەمار، كەنیسەیەكی كۆنی ئەرمەنییەكانە دەكەوێتە ناو دوورگەی ئاخ تەمان لەناو دەریاچەی وان، كە ٤٥ كیلۆمەتر لە شاری وانەوە دوورە، بەهۆی بوونی ئەو كەنیسەیە كە شوێنێكی تایبەت و پیرۆز بووە بۆ ئەرمەنییەكان، لەنێوان ساڵانی ٩٠٨ تاكو ساڵی ١٠٢١ تایبەت بووە بە دەوڵەتی ئەرمەنی. ئەرمەنییەكان لە ساڵانی ٩١٥ تاكو ٩٢١ كەنیسەیەكیان بەناوی (سەڵیبی پیرۆز) لە ناو دورگەكە دروست كردووە تا ئێستاش بوونی ئەو كەنیسەیە بە گرینگترین شوێن دادەندرێت لەناو دەریاچەی واندا. چونكە بەهۆی بوونی كەنیسەكە لەناو دورگەكەدا ساڵانە بە هەزاران گەشتیار لە سەرتاسەری جیهان رووی تێدەكەن. لە ساڵی ٢٠١٠ حكومەتی توركیا بڕیاری نۆەنكردنەوەی داو لە ساڵی ٢٠١٥ لەلایەن ڕێكخراوی یونسكۆ وەك شوینێكی مێژوویی جیهانی ناسێندرا.

 چیرۆكێكی خۆشەویستی  لەپشت ناوی كەنیسەكەو دورگەكەوەوە هەیە، وەك لە سەرچاوە مێژووییەكانەوە باسكراوە كوڕە كوردێك كە تەماری كچی پادشای ئەرمەنییەكانی خۆشویستووە، شەوانە بۆ ئەوەی خۆشەویستەكەی ببینێت چووەتە ناو دەریاچەی وان و تەماری كچی پادشاش بە ئاگر ڕێگاكەی بۆ رووناك كردۆتەوەو وەك هێمایەكیش بەكاریهێناوە بۆ ئەوەی بەبینینی ئاگر خۆشەویستەكەی بزانێت كە لە چاوەڕوانیەتی. ئەو چیرۆكەش وای لە شاعێری ناوداری ئەرمەنی (هوفانیس تومانیان) كردووە یەكێك لە بەرهەمە شیعریەكانی بەناوی ئاخ تەمار بكات. ئەو چیرۆكە خۆشەویستییە كاریگەری لەسەر ئەدەبی كوردی و ئەرمەنیش هەبووە، هەروەك لە لاوكی (مچكۆ كەندەش) و (سەیدخانێ بۆیاخچی) و ساڵحی قوبینی) و زۆرێك لە هونەرمەندانی باكوری كوردستان دەیان لاوك و سترانیان وتووە.

 دوای كارەساتی كۆمەڵكوژی توركیا دژی ئەرمەنییەكان لە ساڵی ١٩١٥ كە  سیاسەتی ڕاستەقینەی توركیا بووە دژی ئەرمەنییەكان  بۆ ئەوەی هیچ میراتێكیان لەو وڵاتە نەمێنێت ئەو كارەساتە جەرگبڕەیان ئەنجامداوە. دوا بەدوای ئەوەش دەوڵەتی عوسمانی دەستی بەگۆڕینی ناوی ئەو شوێنانە كرد كە ئەرمەنییەكان تێیدا نیشتەجێبوون لەناوی ئەرمەنییەوە بۆ ناوی توركی، یەكیكیش لەو شوێنانە ناوی دوورگەكە و كەنیسەكەیان لە (ئاخ تەمار)ەوە  گۆڕی بۆ (ئاكدامار).